ଆଗୁଆ ଅବସର ଓ ବେକାରୀ ସମସ୍ୟା
-ବୃହସ୍ପତି ସାମଲ-
ବେକାରୀ କେବଳ ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ସମସ୍ୟା ନୁହେଁ; ଏହା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ ସ୍ୱପ୍ନ, ଆତ୍ମସମ୍ମାନ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ ସହ ଜଡ଼ିତ ଏକ ଗଭୀର ସାମାଜିକ ଯନ୍ତ୍ରଣା। ଯେଉଁ ବୟସରେ ଜଣେ ଯୁବକ ନିଜ ପାଦରେ ଠିଆ ହେବା, ପରିବାରର ଦାୟିତ୍ୱ ନେବା ଓ ଦେଶ ଗଠନରେ ଭାଗୀଦାର ହେବାର ସ୍ୱପ୍ନ ଦେଖେ, ସେହି ସମୟରେ ନିଯୁକ୍ତିର ଅଭାବ ତା’ର ଆଶାକୁ ଭାଙ୍ଗିଦିଏ। ଏହି ଯନ୍ତ୍ରଣାର ସମାଧାନ ଖୋଜିବା ରାଷ୍ଟ୍ରର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ। କିନ୍ତୁ ସମାଧାନ ନାଁରେ ଯେଉଁମାନେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ନିଜର ଶ୍ରମ, ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ଜୀବନର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟ ରାଷ୍ଟ୍ରସେବାରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅକାଳରେ ସେବାରୁ ବିଦାୟ ନେବାକୁ କହିବା କ’ଣ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ? ଜଣଙ୍କର ଜୀବିକା ଓ ଭବିଷ୍ୟତକୁ ଅନିଶ୍ଚିତତାରେ ଠେଲି ଅନ୍ୟ ଜଣଙ୍କ ପାଇଁ ଚାକିରିର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିବା କ’ଣ ପ୍ରକୃତ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ? ଏହି ପ୍ରଶ୍ନ ଆଜି ଦେଶର ନିଯୁକ୍ତି ନୀତି ଓ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ବିବେକକୁ ଆହ୍ୱାନ କରୁଛି। ନିକଟରେ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀ ଏଚ୍. ଡି. କୁମାରସ୍ୱାମୀଙ୍କ ପକ୍ଷରୁ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ୧୦ରୁ ୧୫ ବର୍ଷ ସେବା ପରେ ଅବସର ନେବା ଅଥବା ସେବାକାଳକୁ ୧୫ରୁ ୨୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ କରି ଅଧିକ ଯୁବକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେବା ସମ୍ପର୍କରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ବୟାନ ଏବେ ବିତର୍କ ବଳୟରେ। ବେକାରୀ ସମସ୍ୟାର ଗମ୍ଭୀରତାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରିବାର ଅବକାଶ ନାହିଁ। କିନ୍ତୁ ଏହାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସେବାକାଳକୁ କମାଇଦେବା ହିଁ କ’ଣ ଏକମାତ୍ର ବାଟ? ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ସରକାରଙ୍କର; ଏହାର ଭାର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ କାନ୍ଧରେ ଲଦିଦେବା କୌଣସି ଦୂରଦର୍ଶୀ ନୀତି ହୋଇପାରେ ନାହିଁ।
ଭାରତରେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବେତନ, ସେବା ସର୍ତ୍ତାବଳୀ ଓ ଅବସର ସୁବିଧାସୁଯୋଗ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ପାଇଁ ସମୟ ସମୟରେ ବେତନ ଆୟୋଗ ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ପ୍ରଥମ ବେତନ ଆୟୋଗଠାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ସପ୍ତମ ବେତନ ଆୟୋଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଆୟୋଗ ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ବିଚାର କରିଆସିଛନ୍ତି। ଏବେ ଅଷ୍ଟମ ବେତନ ଆୟୋଗ ତାଙ୍କର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜାରି ରଖିଥିବା ବେଳେ, କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସେବାକାଳକୁ ଅକାଳରେ କମେଇଦେବାକୁ ନେଇ ଜଣେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ କେନ୍ଦ୍ରମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କର ବୟାନ ଦଶନ୍ଧି ଦଶନ୍ଧି ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା ସେବା ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଆର୍ଥିକ, ସାମାଜିକ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ମୂଳାଧାର ଉପରେ ଏକ ଗୁରୁତର ନୀତିଗତ ପ୍ରଶ୍ନବାଚୀ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ସ୍ୱାଭାବିକ। ସରକାରୀ ଚାକିରିରେ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ କମିବାର ପ୍ରକୃତ କାରଣ ମଧ୍ୟ ଆଉ ଏକ ମୌଳିକ ପ୍ରଶ୍ନ। ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ବିଭାଗରେ ହଜାର ହଜାର ପଦବୀ ଖାଲି ପଡ଼ିଛି। ଅନେକ ବିଭାଗରେ ନୂତନ ପଦବୀ ସୃଷ୍ଟି ହେଉନାହିଁ, ଅବସର ପରେ ଖାଲି ହେଉଥିବା ପଦବୀ ପୂରଣ କରାଯାଉନାହିଁ, ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଅଟକି ରହୁଛି। ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାୟୀ ପଦବୀର କାର୍ଯ୍ୟ ଠିକା, ଆଉଟ୍ସୋର୍ସିଂ ଓ ଅସ୍ଥାୟୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଛି। ଯଦି ଖାଲି ପଦବୀ ପୂରଣ କରାଯାଏ, ନୂତନ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ପଦବୀ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସ୍ୱଚ୍ଛ ଓ ସମୟବଦ୍ଧ ହୁଏ, ତେବେ ଅନେକ ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କୁ ଚାକିରି ମିଳିପାରିବ। ତେଣୁ ଖାଲି ପଦବୀ ପୂରଣ ନକରି କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସେବାକାଳ କମାଇବା ଝିଣ୍ଟିକା ମାରି ବଣି ପୋଷିବା ସଦୃଶ।
ଏହି ପ୍ରସ୍ତାବର ଆଉ ଏକ ଅବହେଳିତ ପାର୍ଶ୍ୱ ହେଉଛି ଅବସର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଜୀବନ। ଜଣେ କର୍ମଚାରୀ ୧୦ରୁ ୧୫ ବର୍ଷ ସେବା ପରେ ଅବସର ନେଲେ ତାଙ୍କୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ପେନ୍ସନ୍ ମିଳିବ? ଚାରିବର୍ଷ ପରେ ଅବସର ନେବାକୁଥିବା ଅଗ୍ନିବୀରମାନଙ୍କ କଥା ଏବେ ଦେଶସାରା ଚର୍ଚ୍ଚା। ପେନସନ ଉପରେ ଘନଘନ ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁଁ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ସେବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଜାତୀୟ ପେନସନ ଯୋଜନା (ଏନପିଏସ୍) ଓ ଏକୀକୃତ ପେନସନ ଯୋଜନା (ୟୁପିଏସ୍) ଜୀବନର ଆବଶ୍ୟକତା ପୂରଣ କରିବାରେ ଅସମର୍ଥ ହେଉଥିବା ବେଳେ, ମାତ୍ର ୧୦ କିମ୍ବା ୧୫ ବର୍ଷର ସେବା ପରେ ଅବସର ନେଇଥିବା କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ କେଉଁ ନିରାପତ୍ତା ଦିଆଯିବ? ଆଜିର ମହଙ୍ଗା ଯୁଗରେ ଏହାକୁ କ’ଣ ସମ୍ମାନଜନକ ଜୀବନ କୁହାଯାଇପାରିବ? କେବଳ ଅବସର ଦେବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନୁହେଁ, ଅବସର ପରେ ଜୀବନର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଓ ଆର୍ଥିକ ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ରାଷ୍ଟ୍ରର ସାମ୍ବିଧାନିକ ଦାୟିତ୍ୱ। ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୪ ଆଇନ ଆଗରେ ସମାନତାର ଅଧିକାର ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଏବଂ ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୧୬ ସରକାରୀ ନିଯୁକ୍ତିରେ ସମାନ ସୁଯୋଗର ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ଦିଏ। ଅନୁଚ୍ଛେଦ ୩୦୯, ୩୧୦ ଓ ୩୧୧ ସରକାରୀ ସେବାର ନିଯୁକ୍ତି, ସେବା ସର୍ତ୍ତ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ସହ ଜଡ଼ିତ। ଏହି ସାମ୍ବିଧାନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ଅଣଦେଖା କରି କେବଳ ବେକାରୀ ହ୍ରାସର ଯୁକ୍ତି ଦେଖାଇ ସେବାକାଳକୁ ହଠାତ୍ କମାଇଦେବା ପାଇଁ ବୟାନବାଜି କରିବା ନ୍ୟାୟ, ସମାନତା ଓ ସେବା ସୁରକ୍ଷାର ମୂଳ ନୀତି ସହ କେତେଦୂର ସମନ୍ୱିତ, ତାହା ଗଭୀର ଆଇନଗତ ବିଚାର ଦାବି କରେ।
ବାସ୍ତବରେ, ବେକାରୀର ସମାଧାନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଛି ଏକ ବ୍ୟାପକ ଓ ଦୂରଦର୍ଶୀ ନିଯୁକ୍ତି ନୀତି। ସରକାରୀ ବିଭାଗରେ ଖାଲି ପଦବୀ ପୂରଣ, ନୂତନ ପଦବୀ ସୃଷ୍ଟି, ଶିଳ୍ପ ଓ କ୍ଷୁଦ୍ର ଉଦ୍ୟୋଗର ବିକାଶ, କୃଷିଭିତ୍ତିକ ଶିଳ୍ପକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ଯୁବକଯୁବତୀଙ୍କ ଦକ୍ଷତା ବିକାଶ ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ ଓ ସମ୍ମାନଜନକ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେବା ଦରକାର। ଠିକା ଓ ଆଉଟ୍ସୋର୍ସିଂ ନିଯୁକ୍ତିକୁ ସ୍ଥାୟୀ ଚାକିରିର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଉପସ୍ଥାପନ କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ଶ୍ରମିକ ଓ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଯଥୋଚିତ ମଜୁରି, ସାମାଜିକ ସୁରକ୍ଷା ଓ ଚାକିରିର ନିରାପତ୍ତା ଦେବା ଆବଶ୍ୟକ। ଅଧିକ ନିଯୁକ୍ତିର ଅର୍ଥ କେବଳ ଅଧିକ ଲୋକଙ୍କୁ କୌଣସି ପଦବୀରେ ବସାଇବା ନୁହେଁ; ସେମାନଙ୍କୁ ମର୍ଯ୍ୟାଦାପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନ ଯାପନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେବା। ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମିତବ୍ୟୟିତା ଓ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ହେଲେ ତାହାର ଆରମ୍ଭ ଶୀର୍ଷ ସ୍ତରରୁ ହେବା ଉଚିତ୍। ପ୍ରଶାସନିକ ଅପଚୟ, ଅନାବଶ୍ୟକ ଖର୍ଚ୍ଚ, ନୀତିଗତ ଅପାରଦର୍ଶିତା ଓ ନିଯୁକ୍ତି ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବିଳମ୍ବକୁ ଦୂର କରିବା ପରିବର୍ତ୍ତେ ସାଧାରଣ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ସେବାକାଳ କମାଇବା ଏକ ସହଜ ରାଜନୈତିକ ରାସ୍ତା ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ସମାଧାନ ନୁହେଁ। ଯେଉଁ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଦେଶର ଡାକ, ରେଳ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା, ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ରାଜସ୍ୱ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଜନସେବାମୂଳକ ବିଭାଗରେ ଦିନରାତି କାର୍ଯ୍ୟ କରି ରାଷ୍ଟ୍ରକୁ ଗତିଶୀଳ ରଖୁଛନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଅଭିଜ୍ଞତାର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସମୟରେ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାହାର କରିଦେବା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶାସନର ଗୁଣବତ୍ତା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରେ। ଅଭିଜ୍ଞତା ଓ ନୂତନ ଯୁବଶକ୍ତି ପରସ୍ପରର ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱୀ ନୁହନ୍ତି; ଦେଶର ବିକାଶ ପାଇଁ ଉଭୟଙ୍କର ସମନ୍ୱୟ ଆବଶ୍ୟକ।
ସରକାରଙ୍କୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ବୁଝିବାକୁ ହେବ ଯେ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଅକାଳରେ ଅବସର ଦେଇ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ଆଉ ଜଣେ ଯୁବକଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଲେ ବେକାରୀର ମୂଳ ସମସ୍ୟା ଦୂର ହୋଇଯାଏ ନାହିଁ। ଏହା କେବଳ ଚାକିରିର ସୁଯୋଗକୁ ଗୋଟିଏ ହାତରୁ ଅନ୍ୟ ହାତକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା। ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତିର ସୁଯୋଗ ବଢ଼ାଇବା ନିଶ୍ଚିତ ଭାବେ ଆବଶ୍ୟକ, କିନ୍ତୁ ତାହା କାହାର ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେଇ ନୁହେଁ; ବରଂ ଅର୍ଥନୀତି ଓ ସରକାରୀ ସେବାର ପରିସରକୁ ବିସ୍ତାର କରି। ଜଣେ ଯୁବକଙ୍କ ଆଖିରେ ନିଯୁକ୍ତିର ସ୍ୱପ୍ନ ଜାଗ୍ରତ କରିବା ପାଇଁ ଅନ୍ୟ ଜଣେ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଆଖିରୁ ଜୀବନର ନିରାପତ୍ତା ଛଡ଼ାଇ ନେବା କୌଣସି ସୁସ୍ଥ ସମାଜର ଆଦର୍ଶ ହୋଇପାରେ ନାହିଁ। ରାଷ୍ଟ୍ରର ଦାୟିତ୍ୱ ହେଉଛି ନୂତନ ନିଯୁକ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିବା, ପୁରୁଣା କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଅଧିକାର ଛଡ଼ାଇ ନେବା ନୁହେଁ। ଯେଉଁ ନୀତି ଯୁବକଙ୍କୁ ଆଶା ଦେବା ନାମରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ପରିବାରକୁ ଅନିଶ୍ଚିତତା ଓ ଅସହାୟତା ମଧ୍ୟକୁ ଠେଲିଦିଏ, ତାହାକୁ ନିଯୁକ୍ତି ସଂସ୍କାର କୁହାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
*****

















